Choroby oczu a inne schorzenia

Oko, jest zarówno narządem, który ma tylko dla siebie specyficzne schorzenia, jak i miejscem, w którym mogą mieć swoją demonstrację choroby ogólnoustrojowe. Objawy oczne mogą wystąpić w takich chorobach, jak: cukrzyca, nadciśnienie tętnicze, choroby alergiczne, choroby tarczycy, niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, sarkoidoza, choroby autoimmunologiczne, nowotwory, kiła oraz zakażenia ogólnoustrojowe.

Choroby oczu a cukrzyca

Powikłania oczne w cukrzycy są spowodowane uszkadzaniem małych naczyń i dochodzi do nich prędzej, czy później u każdego chorego. Rozróżnia się w tej grupie kilka jednostek chorobowych: porażenie nerwów okoruchowych, zaburzenia refrakcji, zaćmę, jaskrę wtórną krwotoczną i najczęstsze schorzenie – retinopatię cukrzycową.

Retionopatia cukrzycowa u pacjentów cierpiących powyżej 15 lat z powodu cukrzycy typu 1 występuje aż u 98% chorych! Natomiast już w chwili rozpoznania cukrzycy typu 2 retinopatię stwierdza się u 5% chorych. Zmiany więc rozwijają się wprost proporcjonalnie do czasu trwania cukrzycy oraz jej typu. Podstawową rolę w rozwinięciu tego powikłania pełni nieprawidłowo kontrolowana glikemia oraz współistnienie nadciśnienia tętniczego. Według WHO (Światowa Organizacja Zdrowia, World Health Organization) wyróznia się pięć stadiów zaawansowania retinopatii cukrzycowej:

• retinopatia nieproliferacyjna bez makulopatii,
• retinopatia nieproliferacyjna z makulopatią,
• retinopatia przedproliferacyjna,
• retinopatia proliferacyjna,
• retinopatia proliferacyjna z powikłaniami.

W przypadku braku leczenia, ale również wystarczająco długiego okresu przebiegu retinopatii proliferacyjnej, wskutek dołączenia się zmian bliznowatych, dochodzi do odwarstwienia siatkówki i w rezultacie do ślepoty. Podstawową metodą zapobiegawczą jest wczesne wykrycie i odpowiednie leczenie cukrzycy, natomiast podstawową metoda terapeutyczną obecnej już retinopatii jest fotokoagulacja laserowa siatkówki.

Choroby oczu a nadciśnienie tętnicze

Powikłania oczne w przebiegu nadciśnienia tętniczego są spowodowane zarówno samym zwiększeniem ciśnienia, jak i stwardnieniem tętniczek.

• W I okresie choroby dochodzi do zmian czynnościowych naczyń.
• Okres II występuje w razie utrwalonego nadciśnienia i dochodzi do zmian strukturalnych w obrębie naczyń.
• W III okresie choroby występują dodatkowe uszkodzenia siatkówki (płomykowate wybroczyny i białe puszyste ogniska waty).
• W ostatnim okresie dołącza się obrzęk tarczy nerwu wzrokowego.

Podstawowym celem leczenia jest utrzymanie prawidłowych wartości ciśnienia tętniczego.

Choroby oczu a choroby alergiczne

Wśród narządów dotkniętych alergią jest również narząd wzroku. Na skutek alergii dochodzi do reakcji zapalnej toczącej się przede wszystkim w spojówce oka, co może być przejawem alergii wielonarządowej, towarzysząc atopowemu zapaleniu skóry, astmie oskrzelowej i alergii pokarmowej. Pomimo, iż alergiczne choroby oczu kojarzą się jedynie z upośledzeniem komfortu życia, mogą nieraz prowadzić do poważniejszych powikłań. Najczęściej stwierdzanym schorzeniem alergicznym przebiegającym z zajęciem oczu jest zapalenie spojówek związane z pyłkowicą. Postępowaniem w tym przypadku jest unikanie kontaktu z alergenem oraz leczenie miejscowe. Innymi schorzeniami należącymi do tej grupy są:

• całoroczne alergiczne zapalenie spojówek,
• wiosenne zapalenie spojówek i rogówki,
• atopowe zapalenie spojówek i rogówki,
• olbrzymiokomórkowe zapalenie spojówek.

Choroby oczu a choroby tarczycy

Choroba Gravesa i Basedowa jest przykładem choroby autoimmunologicznej, w przebiegu, której pojawiają się objawy związane z narządem wzroku. Do najważniejszych objawów należą:

• zmiany zapalne w obrębie powiek oraz spojówek,
• wytrzeszcz gałek ocznych,
• zaburzenia ruchomości mięśni okoruchowych,
• uszkodzenia rogówki,
• uszkodzenie nerwu wzrokowego.

Leczenie w pierwszej kolejności skierowane jest na chorobę podstawową, a w bardziej zaawansowanych przypadkach stosowane jest leczenie glikokortykosteroidami oraz radioterapią przestrzeni pozagałkowej.

Choroby oczu a choroby autoimmunologiczne

Objawy oczne bardzo często towarzyszą chorobom autoimmunologicznym, nierzadko są ich pierwszym objawem. W chorobach tych dochodzi do zapalenia części przedniej (tęczówki i ciała rzęskowego) lub tylnej błony naczyniowej. Również w sarkoidozie dochodzi do tego typu zmian. W terapii najczęściej są stosowane miejscowo lub ogólnoustrojowo glikokortykosteroidy.